List prokati
List prokati — o‘lchovli uzunlikdagi listlar ko‘rinishidagi yassi po‘lat prokat: konstruksiyalar uchun issiq prokatlangan qalin listli po‘latdan mashinasozlik, ventilyatsiya, oziq-ovqat va kimyo uskunalari uchun sovuq prokatlangan, ruxlangan va zanglamas listgacha.
8
o‘lchamlar va massa jadvallari bilan pozitsiyalar
24
prokatlash va qabul qilish standartlari
Toifa pozitsiyalari
Issiq prokatlangan, sovuq prokatlangan, ruxlangan, qoplamali, naqshli, zanglamas
Bu nima va qanday yetkazib beriladi
List prokati ishlab chiqarish usuli va sirt ishlovi bo‘yicha bo‘linadi. Issiq prokatlangan list slyabdan rekristallizatsiya nuqtasidan yuqori haroratda prokatlanadi: u metall konstruksiyalar, rezervuarlar, mashinasozlikka boradi va naqshli list uchun asos bo‘lib xizmat qiladi. Sovuq prokatlangan list issiq prokatlangan rulondan travlenie va sovuq holatda prokatlashdan keyin olinadi — uning qalinligi aniqroq, sirti tozaroq, shuning uchun u shtamplash, bo‘yash va emallash uchun ishlatiladi. Ruxlangan list va polimer qoplamali list — uzluksiz liniyada himoya qatlami surtilgan sovuq prokatlangan asos. Zanglamas list — kimyoviy tarkibi bo‘yicha alohida guruh: 304 va 316L xrom-nikelli po‘latlar.
Batafsil
O‘zbekiston uchun asosiy standart — ГОСТ: issiq prokatlangan list sortamenti ГОСТ 19903-2015, sovuq prokatlangan — ГОСТ 19904-90 bo‘yicha, texnik shartlar — ГОСТ 14637-89, ГОСТ 16523-97 va ГОСТ 19281-2014 bo‘yicha. XXR zavodlari GB/T 3274-2017, GB/T 708-2019, GB/T 2518-2019 va GB/T 12754-2019 bo‘yicha prokatlaydi, eksport yuklari — ASTM va EN bo‘yicha. Bu tizimlardagi markalar aynan bir xil emas: Ст3сп, Q235B va S235JR oquvchanlik chegarasi bo‘yicha yaqin, ammo zarbiy qovushqoqlik va kislorodsizlantirish talablari bilan farq qiladi. Spetsifikatsiyada byuro zavod sertifikat beradigan marka va standartni qayd etadi, eng yaqin analoglarni esa tenglik sifatida emas, analog sifatida ko‘rsatadi.
Jo‘natishdan oldin zavodda list inspeksiyasi kategoriyaning barcha pozitsiyalari uchun bir sxema bo‘yicha o‘tadi: listning bir necha nuqtasida mikrometr bilan qalinlikni o‘lchash va standart dopuski bilan solishtirish, ruletka bilan eni va uzunligini o‘lchash, tekislik va kesim qiyshiqligini tekshirish, sirtni plena, zakat, yirtiq va bosilib qolgan okalina borligiga ko‘zdan kechirish, markirovka va birkani zavod sifat sertifikati (MTC) bilan eritma raqami va kimyoviy tarkib bo‘yicha solishtirish, qadoqni tekshirish. Qoplamalar uchun qalinlik o‘lchagich bilan rux yoki polimer qalinligini o‘lchash, zanglamas po‘lat uchun ko‘chma analizator bilan tarkibning ekspress-tahlili qo‘shiladi. Fotofiksatsiyali inspeksiya dalolatnomasi jo‘natishdan oldin sizga topshiriladi; dalolatnoma bo‘yicha brak almashtiriladi — o‘rnini byuro bilan shartnoma bo‘yicha ishlab chiqaruvchi zavod yetkazib beradi.
Markalar muvofiqligi
Muvofiqliklar eng yaqin, lekin aynan emas: aniq marka va standart shartnomaga yoziladi.
| GOST | GB (XXR) | ASTM | EN | Izoh |
|---|---|---|---|---|
| Ст3сп / Ст3пс | GB (XXR)Q235B | ASTMA36 | ENS235JR | IzohEng yaqin analoglar. Q235B va S235JR zarbiy qovushqoqlikni +20 °C da me’yorlaydi, ГОСТ 14637 — kategoriya bo‘yicha; A36 da oquvchanlik chegarasi yuqoriroq, 250 MPa. |
| 09Г2С | GB (XXR)Q355B (2018 gacha — Q345B) | ASTMA572 Grade 50 | ENS355JR / S355J2 | IzohMustahkamlik bo‘yicha eng yaqin analoglar. 09Г2С ning −40 yoki −70 °C dagi zarbiy qovushqoqlik kategoriyasi alohida kelishiladi; Q355B da sinov +20 °C da. |
| 08пс | GB (XXR)DC01 | ASTMA1008 CS Type B | ENDC01 | IzohJIS G3141 bo‘yicha SPCC — umumiy maqsadli sovuq prokatlangan kam uglerodli po‘latning xuddi shu sinfi. |
| 08пс bo‘yicha ГОСТ 14918 | GB (XXR)DX51D+Z | ASTMA653 CS Type B | ENDX51D+Z | IzohGB/T 2518 dagi DX51D+Z belgisi EN 10346 bilan mos keladi. Rux massasi (Z100–Z275) markadan alohida ko‘rsatiladi. |
| ГОСТ 34180 (08пс asosida) | GB (XXR)TDC51D+Z | ASTMA755 (A653 asosida) | ENDX51D+Z, EN 10169 bo‘yicha | IzohMarka po‘lat asos va ruxni tavsiflaydi. Polimer qatlamining turi va qalinligi, RAL rangi va muhit sinfi spetsifikatsiya bilan belgilanadi. |
| 08Х18Н10 | GB (XXR)06Cr19Ni10 | ASTM304 | EN1.4301 (X5CrNi18-10) | Izoh12Х18Н10Т — 304 emas, titan bilan stabillashtirilgan 321 po‘latning analogi. |
| 03Х18Н11 | GB (XXR)022Cr19Ni10 | ASTM304L | EN1.4307 (X2CrNi18-9) | IzohKeyingi termik ishlovsiz payvand konstruksiyalar uchun 304 ning kam uglerodli versiyasi (uglerod 0,03 % gacha). |
| 03Х17Н14М3 | GB (XXR)022Cr17Ni12Mo2 | ASTM316L | EN1.4404 (X2CrNiMo17-12-2) | IzohASTM A240 bo‘yicha molibden 2–3 %. XXR zavodlari ASTM yoki EN bo‘yicha sertifikatlaydi; MTC da ГОСТ markasi so‘rov bo‘yicha analog sifatida ko‘rsatiladi. |
Muvofiqliklar eng yaqin, ammo aynan bir xil emas: kimyoviy tarkib va dopusklar standartlarga ko‘ra farq qiladi. Aniq marka va standart shartnomaga yoziladi.
Xaridor savollari
Listga zavod sifat sertifikatini qanday o‘qish kerak
Sertifikatda (MTC) zavod standart va markani, eritma raqamini, qalinlik va formatni, eritmaning kimyoviy tarkibini, mexanik sinov natijalarini va yuk raqamini ko‘rsatadi. Biz eritma raqamini har bir bog‘lam birkasi va listlardagi markirovka bilan, tarkib va xossalarni esa spetsifikatsiyadagi standart talablari bilan solishtiramiz. Eritma raqami bo‘lmagan yoki tarkibi standart me’yoridan tashqaridagi sertifikat — yukni qabul qilmaslik uchun asos.
Ст3сп Ст3пс dan va Q235B dan nima bilan farq qiladi
Ст3сп — tinch, to‘liq kislorodsizlantirilgan po‘lat, Ст3пс — yarim tinch; payvand konstruksiyalar va manfiy haroratlarda ishlash uchun odatda ГОСТ 14637 bo‘yicha kategoriyali Ст3сп ko‘rsatiladi. Q235B — oquvchanlik chegarasi 235 MPa dan va +20 °C da zarbiy egilish sinovi bilan xuddi shu sinfdagi xitoy markasi. XXR zavodi GB/T 700 bo‘yicha sertifikat beradi yoki, shartnoma bo‘yicha, listni ГОСТ talablariga mos prokatlaydi va buni MTC da ko‘rsatadi.
List tonnaji qanday hisoblanadi
Bir kvadrat metrning nazariy massasi — qalinlikning har bir millimetriga 7,85 kg; list massasi — qalinlikni maydonga va 7,85 ga ko‘paytirilgani. Haqiqiy massa qalinlik dopuski tufayli farq qiladi: minus dopusk yukni nazariydan yengilroq qiladi. Spetsifikatsiyada biz yuk qaysi massa bo‘yicha hisoblanishini — nazariy yoki zavodda tortish bo‘yicha haqiqiy — qayd etamiz, va aynan shu massa qadoqlash varag‘iga kiradi.
Zavoddagi inspeksiyada nima tekshiriladi
Har bir nazorat listining bir necha nuqtasida mikrometr bilan qalinlik, ruletka bilan eni va uzunligi, tekislik va kesim qiyshiqligi, sirtda plena, zakat va okalina, markirovka va birkalar, eritma va tarkib bo‘yicha sertifikat, qadoq. Qoplamalar uchun — qalinlik o‘lchagich bilan rux yoki polimer qalinligi, zanglamas po‘lat uchun — tarkibning ekspress-tahlili. Natija — jo‘natishdan oldin fotofiksatsiyali dalolatnoma.
Yuk qanday hisoblanadi
Yuk sizning hajmingiz ostida hisoblanadi — spetsifikatsiya yuboring: marka va standart, qalinlik, list formati, qoplama va sirt, list yoki tonnadagi miqdor, sertifikatga talablar. Spetsifikatsiya bo‘yicha biz ishlab chiqaruvchi zavodni topamiz, prokatlash va qadoqlash shartlarini kelishamiz va hisob-kitob bilan javob beramiz.
Narx so‘rovi
Spetsifikatsiya yuboring — yukingiz uchun hisoblaymiz
Narx marka, o‘lcham, tonnaj va shartnoma kunidagi yetkazib berish shartlariga bog‘liq.
So‘rov qabul qilindi